Lời mở đầu
Có những lúc bạn chợt cảm thấy hình ảnh mình trong gương trở nên thật xa lạ.
Rõ ràng là bạn cảm thấy mình vẫn ăn uống như trước, thậm chí là ăn ít hơn, nhưng bụng thì cứ ngày một to ra.
Khi đã đi làm được khoảng 15 năm, cả cơ thể và tâm trí đều không tránh khỏi sự mệt mỏi.
Bản thân tôi trước đây cũng từng có lúc vừa khám bệnh vừa bị stress nên đêm nào cũng ăn khuya, đến mức phải tự nhủ rằng 'Cứ thế này thì nguy to'.
Mỡ thừa do tuổi tác, liệu có đơn giản chỉ là vấn đề về ý chí?
Nhiều người khi cân nặng vượt ngưỡng 70kg thường bắt đầu lo lắng và cân nhắc đến các chương trình quản lý đắt tiền hoặc các liệu trình máy móc từ những thương hiệu nổi tiếng.
Hoặc có người lại lấy cheat day tại những nơi như phố Gaekridan-gil ở Jeonju vào cuối tuần làm niềm vui duy nhất, rồi nhịn ăn để cầm cự suốt các ngày trong tuần.
Thế nhưng, cơ thể chúng ta không phải là một chiếc máy tính đơn giản như vậy.
Lý do tại sao bạn cần bản hướng dẫn này
Bài viết này không chỉ đơn thuần đưa ra những lời khuyên sáo rỗng như 'hãy ăn ít đi và vận động nhiều hơn'.
Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu sâu hơn về việc thay đổi nội tiết tố ở tuổi trung niên và chứng mệt mỏi mãn tính của dân văn phòng đã tạo nên cơ địa dễ tăng cân như thế nào.
Tôi sẽ giải thích từng chút một, từ các khái niệm Đông y như Tỳ hư (脾虛) và Đàm ẩm (痰飮) cho đến các chỉ số y học hiện đại như tình trạng kháng insulin.
Ngay bây giờ, bạn có muốn cùng tôi học cách đọc những tín hiệu mà cơ thể đang gửi đến không?
Những ai thường thực hiện các tìm kiếm này?
Những nỗi lo lắng của các bệnh nhân tôi gặp tại phòng khám thường được chia thành ba nhóm chính.
Nhóm thứ nhất là thế hệ 4555, những người cảm nhận sâu sắc sự suy giảm chức năng trao đổi chất.
Có rất nhiều người bị béo bụng nghiêm trọng do rối loạn nhịp điệu nội tiết tố quanh thời kỳ mãn kinh, và thậm chí không thể tập thể dục theo ý muốn vì đau đầu gối.
Nhân viên văn phòng bị mắc kẹt trong vòng xoáy căng thẳng và ăn uống vô độ
Nhóm thứ hai là những nhân viên văn phòng ở độ tuổi 3040.
Làm thêm giờ và tiệc tùng công ty là chuyện thường ngày, và việc giải tỏa căng thẳng bằng đồ ăn giao tận nơi sau khi đi làm về là phần thưởng duy nhất của họ.
Bỏ bữa sáng, ăn trưa qua loa bên ngoài và ăn dồn dập vào buổi tối, kiểu sinh hoạt này nghe có quen thuộc không?
Ở những người này, tình trạng Can khí uất kết (肝氣鬱結) trong cơ thể trở nên nghiêm trọng, khiến họ dễ dàng bị đánh lừa bởi cảm giác đói giả.
Những người đã có kinh nghiệm đang tìm kiếm giải pháp cuối cùng từ vũng lầy yoyo
Nhóm thứ ba là những người đã từng trải qua các chương trình đắt đỏ trị giá hàng triệu won.
Họ cảm thấy hụt hẫng vì cân nặng dường như giảm đi khi được quản lý, nhưng ngay sau khi kết thúc, mỡ thừa lại quay trở lại một cách đáng sợ.
Những người này giờ đây không chỉ muốn giảm cân đơn thuần mà còn muốn thay đổi hệ thống bên trong cơ thể mình.
Bản thân tôi cũng đã từng trải qua những nỗ lực vô ích nên tôi biết, việc để người khác cưỡng ép quản lý cuối cùng cũng sẽ có giới hạn.
Tại sao điều đó lại xảy ra — Góc nhìn Tây y
Trong y học hiện đại, vấn đề này được giải thích là do sự sụt giảm đột ngột của tỷ lệ trao đổi chất cơ bản (BMR).
Khi tình trạng thiểu cơ (Sarcopenia) — sự suy giảm cơ bắp theo tuổi tác — diễn ra, năng lượng vốn dĩ sẽ bị đốt cháy ngay cả khi nghỉ ngơi lại tích tụ trong cơ thể.
Khi kết hợp với kháng insulin (Insulin Resistance), tình hình trở nên phức tạp hơn.
Chế độ tích trữ chất béo do hormone tạo ra
Bạn có biết hormone Cortisol, loại hormone được tiết ra khi chúng ta bị căng thẳng không?
Đây là một loại hormone rất 'khó chịu', nó ra lệnh cho cơ thể tích trữ chất béo, đặc biệt là ở vùng bụng.
- Kháng insulin: Insulin điều hòa đường huyết không hoạt động bình thường, khiến năng lượng không được sử dụng mà bị tích trữ dưới dạng mỡ.
- Thay đổi hormone sinh dục: Sự sụt giảm estrogen hoặc testosterone làm giảm hiệu quả chuyển hóa chất béo.
- Kháng leptin: Hormone tạo cảm giác no trở nên kém nhạy bén, khiến bạn liên tục thèm ăn.
Ưu và nhược điểm của việc điều trị bằng thuốc
Gần đây, các loại thuốc tiêm tương tự GLP-1 như Saxenda hay Wegovy đang rất phổ biến.
Mặc dù chúng có hiệu quả rõ rệt trong việc ức chế sự thèm ăn, nhưng hiện tượng 'phản ứng ngược' (rebound) — cảm giác đói cồn cào quay trở lại sau khi ngừng thuốc — là rất mạnh.
Đặc biệt đối với người trung niên, các tác dụng phụ như mất ngủ, khô miệng hoặc đánh trống ngực có thể làm giảm chất lượng cuộc sống, vì vậy cần phải thận trọng.
Tại sao điều đó lại xảy ra — Góc nhìn Đông y
Trong Đông y, chúng tôi chú trọng vào việc tuần hoàn cơ thể bị tắc nghẽn ở đâu hơn là những con số trên bàn cân.
Việc tăng cân thực chất có nghĩa là các chất thải lẽ ra phải được đào thải lại đang tích tụ bên trong cơ thể.
Chúng tôi gọi đây là Đàm ẩm (痰飮) và Ứ huyết (瘀血).
1. Tỳ hư thấp thịnh (脾虛濕盛) — Cơ địa dễ phù nề dù chỉ uống nước
Đây là trạng thái khí của hệ Tỳ (脾系), cơ quan chịu trách nhiệm tiêu hóa, bị suy yếu.
Thức ăn không được chuyển hóa thành năng lượng mà đọng lại dưới dạng thấp khí, khiến cơ thể nặng nề và dễ bị sưng phù.
Hầu hết các trường hợp phụ nữ trung niên nói rằng "Tôi thực sự ăn rất ít nhưng tại sao cân nặng không giảm" đều thuộc triệu chứng Tỳ hư (脾虛) này.
2. Can khí uất kết (肝氣鬱結) — Ăn quá độ do căng thẳng
Đây là loại phổ biến nhất ở những người làm việc văn phòng, là tình trạng khí của Can bị dồn nén do căng thẳng.
Vì khí không được lưu thông nên cảm thấy tức ngực, và để giải tỏa điều này, cơ thể sẽ tìm đến những món ăn có hương vị kích thích.
Trong tình trạng này, dù có cố gắng kiềm chế bằng ý chí đến đâu, cơ thể vẫn sẽ khao khát đồ ăn trước.
3. Khí huyết hư nhược (氣血虛弱) — Trạng thái không có mồi lửa để đốt cháy năng lượng
Đây là những người đã mất đi Chính khí (正氣) do thất bại trong việc ăn kiêng lặp đi lặp lại.
Chỉ cần ăn ít đi một chút là thấy chóng mặt, mệt mỏi, không thể sinh hoạt bình thường nên lại phải ăn tiếp.
Với những người này, thay vì nhịn ăn tuyệt đối, cần có chiến lược bồi bổ Khí huyết (氣血) đồng thời nâng cao quá trình trao đổi chất một cách từ từ.
Các phương pháp thường thử và hạn chế của chúng
Những nỗ lực chúng ta thường thực hiện đôi khi lại trở thành thuốc độc.
Điển hình nhất chính là việc nhịn ăn cực độ vào các ngày trong tuần với tiền đề là ngày xả (cheating day) vào cuối tuần.
Nhịn ăn ngày thường và ăn uống vô độ cuối tuần, kịch bản tồi tệ nhất
Nếu bạn chỉ ăn salad vào các ngày trong tuần và để cơ thể rơi vào trạng thái đói khát, cơ thể chúng ta sẽ tuyên bố tình trạng khẩn cấp.
Sau đó, khi thức ăn nạp vào vào cuối tuần, cơ thể sẽ nghĩ rằng 'không biết khi nào mới có lại' và tích trữ chúng thành mỡ với tốc độ ánh sáng.
Cuối cùng, nó chỉ làm cho chỉ số insulin biến động thất thường và khiến quá trình trao đổi chất trở nên tồi tệ hơn.
Ám ảnh tập thể dục cường độ cao gây hại cho xương khớp
Có những người đột ngột tập spinning hoặc nâng tạ nặng để giảm cân.
Tuy nhiên, nếu một người trung niên bị thừa cân tập thể dục cường độ cao mà không chuẩn bị trước, sụn đầu gối và đĩa đệm cột sống rất dễ bị tổn thương.
Tập thể dục không nên là phương tiện để giảm cân, mà nên được tiếp cận như một công cụ hỗ trợ để duy trì cân nặng sau khi giảm.
- Mù quáng tin vào thực phẩm chức năng trên thị trường: Các loại thực phẩm chức năng mua chỉ dựa trên quảng cáo có thể làm tăng men gan hoặc gây đánh trống ngực.
- Mỗi ngày một bữa: Thói quen dồn hết vào một bữa ăn gây ra các rối loạn tiêu hóa và gây ra tình trạng đường huyết tăng đột ngột.
- Phụ thuộc vào các chương trình đắt tiền: Việc quản lý bởi người khác không thể thay đổi thói quen của chính bạn, vì vậy khả năng xảy ra hiệu ứng yoyo là rất cao.
Cách tiếp cận của Baekrokdam
Tại Phòng khám Đông y Baekrokdam, chúng tôi không chỉ dừng lại ở việc kê đơn thuốc.
Chúng tôi hướng tới mô hình Tongchibang (通治方), giúp thiết kế lại chính quỹ đạo cuộc sống của bệnh nhân.
Baekrok Gambi-jung, kỹ thuật làm sạch và lấp đầy
Thuốc Đông y mà chúng tôi kê đơn không chỉ dừng lại ở việc ức chế cảm giác thèm ăn.
Bằng cách điều chỉnh tinh vi thành phần Ma hoàng (馬黃) để tăng cường trao đổi chất cơ bản, và ứng dụng nguyên lý của Bangpungtongseong-san (防風通聖散) để đào thải chất cặn bã trong cơ thể.
Chúng tôi kết hợp hài hòa các loại dược liệu giúp thúc đẩy lưu thông khí huyết (氣血循環) và kiểm soát phù nề để giải quyết vấn đề mỡ thừa ở tuổi trung niên.
'Chế độ ăn uống nhẹ nhàng' ngăn chặn tình trạng đường huyết tăng đột biến
Thay vì những phần thưởng cực đoan như cheat day, chúng tôi hướng dẫn phương pháp ăn uống bền vững trong cuộc sống hàng ngày.
Chúng tôi cùng bạn trăn trở về bí quyết chọn món nhắm trong các buổi tiệc công ty, hay cách bổ sung protein cần thiết cho người trung niên.
Cốt lõi không phải là chịu đựng cơn đói, mà là tạo ra môi trường để cơ thể ít cảm thấy đói hơn.
Cách tự đọc tín hiệu của cơ thể
Khi cơn đói giả xuất hiện, chúng tôi giúp bạn tìm những cách khác để lưu thông khí lực thay vì đồ ăn, đó chính là Sogan (疏肝).
Thông qua thăm khám từ xa, chúng tôi vẫn kiểm tra kỹ lưỡng tình trạng của bệnh nhân và hướng dẫn để bạn có thể ứng phó linh hoạt với những thay đổi hàng ngày.
Tự kiểm tra và những lưu ý
Bạn có thắc mắc tình trạng cơ thể mình hiện tại như thế nào không?
Trước khi đến phòng khám, hãy thử kiểm tra các mục dưới đây.
- Thường xuyên bị sưng mặt hoặc tay chân khi thức dậy vào buổi sáng.
- Cảm thấy buồn ngủ đến mức không thể cưỡng lại sau khi ăn.
- Khi bị căng thẳng, bạn thèm đồ ăn cay hoặc đồ ngọt một cách điên cuồng.
- Dù ăn ít hơn trước nhưng cân nặng vẫn không hề thay đổi.
- Chỉ cần vận động một chút là thấy hụt hơi, đau đầu gối hoặc đau lưng.
- Ngủ dậy vẫn không thấy sảng khoái và luôn trong tình trạng mệt mỏi mãn tính.
Những trường hợp này nhất định cần được tư vấn
Nếu bạn gặp phải từ 3 mục trở lên trong danh sách trên, tình trạng chức năng chuyển hóa của bạn đã bị suy giảm đáng kể.
Đặc biệt, đối với những người được chẩn đoán mắc bệnh cao huyết áp hoặc tiền tiểu đường, việc ăn kiêng quá mức có thể gây hại cho sức khỏe.
Việc chạy theo các phương pháp ăn kiêng xu hướng mà không nắm rõ thể trạng và tình trạng chuyển hóa hiện tại của bản thân là rất nguy hiểm.
Thông qua chẩn đoán chuyên môn, việc điều chỉnh khí huyết (氣血) phù hợp với cơ thể cần được thực hiện trước tiên.
Lời kết — Bắt đầu từ những hành động nhỏ
Ăn kiêng, quả thực là một cuộc chiến cô đơn và mệt mỏi.
Tôi hiểu rõ hơn ai hết cảm giác mỗi lần quyết tâm rồi lại thất bại đó.
Nhưng đó không phải là do ý chí của bạn yếu kém nên mới thất bại đâu.
Chỉ là cơ thể bạn lúc đó chưa sẵn sàng để đốt cháy năng lượng mà thôi.
Thay vì bắt đầu một bài tập thể dục hoành tráng ngay hôm nay, bạn nghĩ sao về việc bắt đầu bằng cách uống một ly nước ấm và quan sát tình trạng sưng phù của cơ thể?
Đừng lo lắng một mình. Tôi và Baekrokdam sẽ luôn đồng hành và cùng bạn trăn trở để đây có thể là lần ăn kiêng cuối cùng của bạn.
Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại cho tôi biết nhé. →